5. atala. DEFINIZIOA, HISTORIA NATURALA, DIAGNOSTIKO IRIZPIDEAK ETA BAHEKETA 2 MOTAKO DIABETES MELLITUSEAN (2 DM) |
GALDERAK |
| 1 |
Zein da diabetesaren definizioa? Diagnostiko-irizpideak, egin beharreko probak eta ebaketa-puntuak |
| 2 |
Zein dira 2 DM garatzeko arrisku-faktoreak? |
| 3 |
Zein arrisku-taldetarako da egokia diabetes-baheketa? |
| 4 |
Zein da diabetes-behaketa egiteko proba fidagarriena, gluzemia baraurik, glukosa-gainkarga, hemoglobina glikosilatua (HbA1c)? Zenbatean behin egin behar zaio baheketa arriskuko biztanleriari? |
| 5 |
Zein da HbA1c-ren diagnostiko-baliozkotasuna 110 eta 126 mg/dl arteko gluzemia plasmatiko duten pazienteetan? |
| 6 |
Zein da kapilar-gluzemiaren diagnostikoa zainetakoaren eta kurbaren aldean diabetesa diagnostikatzeko edo bahetzeko? |
GOMENDIOAK |
| B |
Ez dugu gomendatzen Gluzemia Basal Alteratua (GBA) daukaten pazienteen diagnostikorako HbA1c erabiltzea. |
| √ |
Egoera hauetan, HbA1c-ren diagnostiko-errendimendua ebaluatzeko, gure ingurunean azterketak egitea aholkatzen dugu. |
| D |
Arriskuko populazioari baraurik gluzemia bidezko baheketa urtean behin egitea aholkatzen dugu, ondorengo taldeetan: hipertentsioa, hiperlipemia, obesitatea, diabetes gestazionala edo patologia obstetrikoa (makrosomia, errepikapeneko abortuak, malformazioak), edozein adinetako GBA eta glukosarekido jasanezintasuna dela; 45 urte edo gehiagoko pazienteei, berriz, hiru urtean behin, prebentzio kardiobaskularrerako programa egituratu batean. |
| C |
Diagnostikorako, ez dugu gomendatzen kapilar-gluzemiaren proba arriskuko populazioentzat. |
7. atala. DIETA ETA ARIKETA |
GALDERAK |
| 8 |
Zein da diabetesa daukaten pazienteentzako dieta egokiena? |
| 9 |
Zein dira gorputz-ariketaren ondorioak 2 DM daukaten pazienteentzat? Zein ariketa-mota aholkatzen zaie? |
GOMENDIOAK |
Dieta |
| D |
Karbono hidratoak egunean sakabanatuta jatea aholkatzen dugu, gluzemia errazago kontrolatzearren eta tratamendu farmakologikoarekin hobe bat etor dadin. |
| A |
Gorputz-ariketa eta dieta-aholkularitza konbinatzen dituzten programa egituratuak aholkatzen ditugu, eta koipea murriztea ( eguneroko energiaren % 30 baino gutxiago), baita karbono hidratoen edukiak eguneroko energiaren % 55-60 eta zuntz-kontsumoa, berriz, 20-30 g izatea ere. Gorputz-masaren indizea ≥25 kg/m2 daukaten pazienteetan, dieta hipokalorikoa izan behar da. |
| B |
Orokorrean diabetesari elkartutako obesitaterako tratamendu farmakologikorik (orlistat, sibutramina, rimonabant) ez dugu aholkatzen. Kasu hautatuetan erabil daiteke, betiere elkartutako patologia eta gerta daitezkeen elkarrekintzak kontuan hartuz. |
| B |
Obesitate morbidoa daukaten paziente diabetikoentzat, kasu hautatuetan, kirurgia bariatrikoa aholka dezakegu, betiere arriskuak eta abantailak, pazienteak nahiago duena, komorbilitatea eta tokian dagoen ahalmen teknikoa kontuan hartuz. |
| B |
Populazio diabetikoak, oro har, omega 3 gantz-azidoko gehigarriak hartzerik ez dugu aholkatzen. |
| C |
Hipertriglizeridemia larriko diabetikoek omega 3 gantz-azidoak erabiltzea proposa dezakegu beste neurri batzuk baliatuz (dieta eta farmakoak) onera egiten ez badute. |
| B |
Ez da beharrezkoa alkoholaren kontsumo moderatua desegokitzat jotzea ohitura hori daukaten diabetikoetan, horretarako beste irizpide mediko batzuk egon ezik. Kasu guztietan, dena den, edana gizonetan eguneko bizpahiru unitatetara eta emakumeetan eguneko bat edo bi unitatetara mugatzea aholkatzen dugu. |
| D |
Dietak menuka, anoen elkartrukeen bidez edo jarraibide erraztuetan oinarrituta erabil daitezke, pazienteen, profesionalen eta ingurune sanitarioaren arabera. |
Ariketa |
| A |
2 DM daukaten pazienteetan, maiztasunez eta iraunkorki intentsitate aerobiko edo anaerobikoko gorputz-ariketa egitea aholkatzen dugu, bien konbinazio bat ahal dela. Aholkatutako maiztasuna asteko egun txandakatuetan hiru saio da, iraupena eta intentsitatea pixkanaka luzatuz eta, ahal dela, gainbegiratuta. |
8. atala. GLUZEMIAREN KONTROLA |
GALDERAK |
| 10 |
Zein dira HbA1c-ren helburu diren zenbakiak? |
| 11 |
Zein da diabetesa daukaten pazienteen hasierako tratamendu farmakologikoa gluzemia kontrolatzeko irizpide egokietara heltzen ez badira? |
| 12 |
Zein da tratamendu egokiena hasierako terapiak porrot egiten badu? |
| 13 |
Farmakoen zein konbinazio-estrategia dira gomendagarrienak gluzemiaren kontrol txarra daukaten pazienteak tratatzeko? |
| 14 |
Farmakoen zein konbinazio-estrategia dira aholkagarrienak gluzemiaren kontrol txarra daukaten pazienteak tratatzeko ahozko terapia bikoitza (ahozko terapia hirukoitz vs intsulina) erabili ondoren? |
| 15 |
Jarraitu behar al da ahozko diabetes-kontrako botikak hartzen intsulina bidezko tratamendua hasi duten pazienteetan? |
| 16 |
Hasierako zein intsulina-jarraibide da egokiena ahozko farmakoek porrot egin dieten pazienteetan? |
| 17 |
Zein eraginkortasun eta segurtasun dute intsulina-baliokideek intsulina arrunten aldean intsulina behar duten eta 2 DM daukaten pazienteetan? |
GOMENDIOAK |
Ahozko diabetes-kontrako (ADK) bidezko gluzemiaren kontrola |
HbA1c-ren helburu diren zenbakiak |
| D |
Gehienetan, HbA1c-ren % 7ko gutxi gorabeherako helburu-zenbakiak aholkatzen dira. Dena den, helburua diabetesaren konplikazio-arriskuaren, komorbilitatearen, bizi-itxaropenaren eta pazienteak nahiago duenaren banakako ebaluazioan oinarrituta egon beharko litzateke. Mikroalbuminuria daukaten pertsonentzako kontrol zorrotzagoa aholkatzen dugu, arrisku kardiobaskularra murrizteko faktore anitzeko interbentzio baten testuinguruan. Halaber, egokiak izan daitezke hain estuak ez diren helburuak bizi-itxaropena mugatuko pazienteetan, zaharretan eta komorbilitate-baldintzak dauzkaten gizabanakoetan, aurreko historian hipogluzemia dutenetan edo bilakaera luzeko diabetesa daukaten pazienteetan. |
Monoterapia bidezko hasierako tratamendua |
| D |
Neurri ez-farmakologiko bidezko tratamenduan hiru-sei hil eman ondoren, helburu-zenbakiak lortzen ez baditugu, tratamendu farmakologikoa hastea gomendatzen dugu. |
| D |
Tratamendu hipogluzemiatzaileak proba-epe batez agindu beharko lirateke, eta erantzuna gainbegiratu gero; horretarako, HbA1c erabili beharko litzateke neurritzat. |
| A |
Metmorfina da gehiegizko pisu edo obesitatea (gorputz-masa indizea ≥ 25,0 kg/m2) daukaten pertsonentzat aukeratutako farmakoa. |
| B |
Metmorfina lehen mailako aukera da ere gehiegizko pisu gabeko pertsonentzat. |
| C |
Metmorfina ez da egokia giltzurrun-gutxiegitasuna daukaten pazienteentzat (serum-kreatinina > 1,5 mg/dl gizonetan eta > 1,4 mg/dl emakumeetan). |
| A |
Sulfonilureak hasierako tratamendutzat jo beharko lirateke metmorfina jasaten ez denean edo egokiak ez direnean, eta azter daiteke gehiegizko pisurik gabeko pertsonetan erabiltzea. |
| DGPC |
Egunean behin hartu beharreko sulfonilureak erabilgarriak izan daitezke terapia ez betetzearen arazorik susmatuz gero. |
| B |
Glinidek funtzio bat bete dezakete gluzemia kontrolatzeko orduan errutinarik gabeko egunerokotasun-ereduak (otordu ez erregularrak edo egin gabeak) dauzkaten pazienteetan. |
| B |
Akarbosa terapia alternatibotzat jo daiteke gainontzeko Ahozko Diabetes Kontrakoak (ADK) jasanezinak gertatzen direnean, edo egokiesten ez direnean. |
| B |
Glitazonak ez lirateke lehenengo aukerako farmakotzat hartu behar. |
| B |
Glitazona erabiltzea beharrekotzat joz gero, pioglitazona aukeratzea gomendatzen dugu, segurtasunaren aldetik hobea delako. |
| √ |
Morbo-hilkortasun emaitzak eta epe luzerako segurtasuna neurtzen duten saiakuntza klinikoak behar dira, 2 DMean inkretina bidezko terapiak daukan rola zehazteko. |
Hasierako monoterapiak porrot egin ondoko terapia elkartua |
| B |
Gluzemiaren kontrola monoterapian egokia ez denean, bigarren farmako bat gehitu beharko litzateke. |
| A |
Sulfonilureak metmorfinari gehitu beharko litzaizkioke gluzemiaren kontrola egokia ez denean. |
| A |
Gluzemiaren kontrola sulfonilurea batekin monoterapian egokia ez denean, metmorfina gehitu beharko litzateke. |
| B |
Sulfonilureak ez jasanez gero, edo errutinan ez kokatutako hartze-ereduak dauzkaten pazienteetan, glinidak erabil daitezke. |
| B |
Akarbosa gehitzea tratamendu alternatibotzat jo daiteke beste ADK batzuk erabil ezin duten pertsonetan. |
| B |
Glitazonak bigarren aukeratutako farmakoak dira terapia konbinatuan. Banaka-banaka, erabiltzea azter daiteke gluzemia gaizki kontrolatuz gero edo gainontzeko ADK-k ez jasanez gero edo egokiesten ez direnean. Kasu horretan, pioglitazona erabiltzea gomendatzen dugu. |
| B |
Glitazonak ez dira bihotz-gutxiegitasuneko paziente diabetikoentzat erabili behar. |
Bi farmakoko terapia elkartuak porrot egin ondoko tratamendua |
| A |
Ahozko terapia bikoitza erabilita ere gluzemia desegoki kontrolatuz gero, intsulina bidezko tratamendua eskaintzea gomendatzen dugu. |
| B |
Ahozko terapia hirukoitza intsulinizatzen arazoak dituzten paziente aukeratuei aholka dakieke arriskua kardiobaskularra baloratu ondoren. |
| B |
Glitazona erabiltzea beharrezkotzat joz gero, pioglitazona aukeratzea aholkatzen dugu, segurtasunaren aldetik hobea delako. |
Intsulina bidezko terapia |
| A |
Intsulina bidezko tratamendua hastean, terapia metmorfina edota sulfonilurea bidez mantentzea gomendatzen dugu. |
| √ |
Hipogluzemia-arriskuak direla eta, sulfonilurea baliatzearen edo dosia gutxitzearen beharra berrikusi behar da. |
| A |
Intsulinatzea beharrezko duten eta M2 Diabetesa daukaten pazienteei ez diegu aholkatzen intsulina-baliokideak orokortuta erabiltzea. Gaueko hipogluzemien arrisku areagotuak dauzkaten pazienteentzat, eragin mantsoko intsulina-baliokideak erabiltzea aholkatzen dugu. Intsulinizazio intentsiboa beharrezko duten eta 2 DM daukaten pazienteentzat, eragin lasterreko baliokideek ez dute abantailarik. |
| DGPC |
Hasierako intsulina-jarraibidea aukeratzerakoan, pazienteak zer nahiago duen, txarrerako ondorioen arriskuak (hipogluzemia bereziki) eta kostuak hartu beharko lirateke kontuan. |
9. atala. K0NPLIKAZIO MAKROBASKULARREN BAHEKETA ETA TRATAMENDUA |
GALDERAK |
| 18 |
Paziente diabetikoen arrisku kardiobaskularra pareka al daiteke miokardioko infartu akutua jasan dutenen arriskuarekin? Zein arrisku-taula gomendatzen da 2 motako diabetesa daukaten pazienteentzat? |
| 19 |
Kardiopatia iskemikoaren baheketa egin behar al zaie 2 DM daukaten pertsona helduei? Zein da kardiopatia iskemikoaren baheketa egiteko metodoa? |
| 20 |
Azido azetilsalizilikoaz tratatu behar al dira pertsona diabetikoak? |
| 21 |
Gutxitzen al ditu estanina bidezko tratamenduak konplikazio kardiobaskularrak diabetesean? Noiz da egokia estanina bidezko tratamendua diabetesa daukaten pazienteentzat? |
| 22 |
Zein dira Presio Artearialaren (PA) helburu zenbakiak paziente diabetiko hipertentsoen tratamenduan? |
| 23 |
Zein da hipertentsioaren kontra aukeratutako tratamendua diabetesa eta hipertentsioa daukaten pazienteentzat? |
GOMENDIOAK |
Arrisku kardiobaskularra eta estanina bidezko tratamendua |
| D |
Aurkitu dugun ebidentzia ez da nahikoa sintoma gabeko populazio diabetiko orokorrarentzat kardiopatia iskemikoaren baheketaren aldeko aholkurik emateko. Ikerketa gehiago behar dira arrisku handiko populazio jakinetan.. |
| C |
Ez dugu gomendatzen diabetiko guztiak Miokardioko Infartu Akutua (MIA) izan duten pazienteen neurri berdinez tratatzea. |
| C |
Paziente diabetikoen arrisku koronarioa kalkulatzeko arrisku-taula baliatu behar denean, REGICOR proiektuko taulak erabiltzea gomendatzen dugu. |
| C |
15 urteko bilakaeratik gorako paziente diabetikoetan, bereziki emakumeak badira, AAS eta estanina bidezko tratamendua egitea aztertzea aholkatzen dugu. |
| B |
REGICORen taularen araberako % 10 ≤ arrisku koronarioko diabetikoetan, estanina bidezko tratamendua aholkatzen dugu. |
| D |
REGICORen taularen araberako % 10 ≤ arrisku koronarioko diabetikoetan, aspirina bidezko tratamendua egitea azter daiteke. |
| B |
REGICORen taularen araberako % 10 ≤ arrisku koronarioko paziente diabetikoetan, estaninak egokiesten ez badira edo jasaten ez badituzte, fibratoak ematea azter dezakegu. |
Arteria-hipertentsioaren tratamendua |
| B/D |
Hipertentsioa eta nefropatiarik gabeko 2 DM daukaten pazienteek presio arteriala (PA) jaisteko tratamendua jaso beharko lukete 80 mmHg (B) > presio diastolikoa (PD) eta 140 mmHg (D) > presio sistolikoa (PS) lortu arte. |
| A |
Nefropatiarik gabeko 2 DM daukaten paziente hipertentsoak, lehenik eta behin, angiotentsinaren entzima bihurtzailearen inhibitzailearen (IECA) edo tiazidaren bidez tratatu beharko lirateke, edo bien bidez, tentsioa kontrolatzeko beharrezkoa denean. Kaltzio dihidropiridinikoen antagonistak dira tratamendu alternatiboa. |
| BGPC |
Ez dugu betablokeatzailerik gomendatzen, non eta horiek erabiltzeko egokiespen sendorik ez dagoen, adibidez, kardiopatia iskemiko edo bihotz-gutxiegitasunerako. |
10. atala. K0NPLIKAZIO MIKROBASKULARREN BAHEKETA ETA TRATAMENDUA |
GALDERAK |
| 24 |
Egin behar al da erretinopatia diabetikoaren baheketarik? Zein teknikaz eta zenbateko maiztasunaz? |
| 25 |
Egin behar al da nefropatia diabetikoaren baheketarik? Zein maiztasunez egin behar da baheketa? Zein metodo erabili behar dira? |
| 26 |
Zein da 2 DM eta mikroalbuminuria daukaten pazienteen tratamendua? |
| 27 |
Zein da neuropatia diabetiko mingarriaren tratamendua? |
| 28 |
Zein tratamendu erabili behar da zutitzearen disfuntziorako 2 motako diabetesa duten pazienteetan? |
GOMENDIOAK |
Erretinopatia diabetikoaren baheketa |
| B |
Argazki bakarreko 45º-ko erretina-kamera ez-midriatikoa gomendatzen dugu erretinotepatia diabetikoa bahetzeko metodo moduan. |
| B |
Erretinopatiarik gabeko 2 DM daukaten pazienteetan, hiru urteko kontrol-maiztasuna aholkatzen dugu, eta bi urtekoa erretinopatia arin ez-proliferatiboa daukatenetan. |
Nefropatia diabetikoa |
| C |
Mikroalbuminuria-baheketa aholkatzen dugu 2 DM daukaten pazienteen hasierako diagnostikoaren unean, eta urtebeteko maiztasunez gero. |
| DGPC |
Aholkatutako metodoa goizeko albumina/kreatinina zatidura da. |
| DGPC |
Metodo hori ez edukiz gero, 12 edo 24 orduko denbora-epeetan mikroalbuminuria neurtzea edo goizeko pixa isolatuan tira erreaktiboak erabilgarriak izan daitezke. |
| A |
2 DM eta nefropatia (hipertentsoak eta normotentsoak) daukaten pazienteak IECA bidez tratatu beharko lirateke. Angiotentsina-II hartzaileen antagonista (ARA-II) da tratamendu alternatiboa IECAk jasaten ez direnean. |
| A |
Ez dugu gomendatzen IECA-ARA II konbinazioa erabiltzea. |
| DGPC |
IECA-ARA IIak zuhurtasunez erabili behar dira giltzurrun-arteriaren estenosia dutela susmatzen den pazienteetan. Tratamendua hasi eta bi asteren buruan, kreatinina plasmatikoa eta potasioa monitorizatzea aholkatzen dugu. |
| A |
2M Diabetesa eta nefropatia daukaten pazienteentzat, prestakuntza egokiko diziplinarteko lantalde batek egin beharreko faktore anitzeko interbentzioa gomendatzen dugu (bizi-estiloari eta terapia farmakologikoari buruzko neurriak). |
Neuropatia periferiko diabetikoa |
| A |
Antidrepresibo triziklikoak eta ohiko konbultsio-kontrakoak dira aukeratutako farmakoak paziente diabetikoen min neuropatikoa tratatzeko orduan. Bigarren aukeratzat, ondorengo farmakoak aholkatzen ditugu (aipatutakoetarako desegokiespena edo jasanezitasuna dagoenean): konbultsio-kontrako berriak (gabapentina edo pregabalina), opioideak (morfina, oxicodona edo tramadola, adibidez) edo duloxetina. |
| B |
Tratamendurako erantzuna eskasa denean, ekintza-mekanismo desberdineko farmakoak elkartu ditzakegu, betiere erantzuna eta txarrerako ondorioak monitorizatuz. |
| B |
Kasu arinenetan, kapsaitzina bidezko tratamendu topikoa erabil daiteke, eta erantzuna edo txarrerako ondorio lokalak ebaluatu. |
Zutitzearen disfuntzioa |
| A |
5 fosfodiesterasaren (5-FDE) inhibitzaileak dira aukeratutako farmakoak 2 DMa daukaten gizonezkoen zutitzearen disfuntziorako. |
| B |
5-FDEren inhibitzaileekin desegokietsiak edo jasanezinak izanez gero, ondorengoak dira farmako alternatiboak: alprostadilo intrakabernosoa (jasate- eta onargarritasun-arazoak) edo apomorfina (zalantzako eraginkortasuna). Beharrezkoa da pazienteak zer nahiago duen eta tratamendurako erantzuna baloratzea. |
| B |
Terapia farmakologikoa erabili ezin edo nahi ez duten paziente hautatuetan, psikoterapia aholka daiteke. |
| √ |
FDE-5en inhibitzaileak desegokiak dira anginarako nitratoak hartzen dituzten pazienteentzat. |
11. atala. OIN DIABETIKOA. EBALUAZIOA, PREBENTZIOA ETA TRATAMENDUA |
GALDERAK |
| 29 |
Egin behar al da oin diabetikoaren baheketarik? Zein maiztasunez? Zein metodoz? |
| 30 |
Zein prebentzio-neurri dira eragingarrienak oin diabetikoaren konplikazioak prebenitzeko? |
| 31 |
Nolako eragingarriak dira oin diabetikoen ultzerak tratatzeko interbentzioak? |
GOMENDIOAK |
| A |
Paziente diabetikoentzat, baheketa-programa egituratuak, arrisku-estratifikazioa eta arriskuko oinaren tratamendua eta prebentzioa gomendatzen ditugu. |
| DGPC |
Paziente diabetikoak artatzen dituzten profesionalek oin diabetikoa garatzeko arriskua ebaluatu beharko lukete kontrol-bisitetan. Arrisku txikiko pazienteentzat, urtean behingo azterketa aholkatzen dugu, hiru-sei hilean behin arrisku modernatukoentzat eta bat-hiru hilean behin arrisku handikoentzat. |
| B |
Oin diabetikoaren baheketan sartu behar dira: oinaren eta ehun bigunen miaketa, oinetakoen balorazioa, muskulu- eta hezurdura-azterketa, arteria-gaixotasun periferikoaren sintomen balorazioa kasu batzuetan orkatila-beso indizea neurtuz burututa, eta monofilamendu edo, bestela, diapasoi bidezko sentikortasunaren balorazioa. |
| DGPC |
Adin nagusiagoko pazienteak (> 70 urte), bilakaera luzeko diabetesa daukatenak, etxeko pazienteak, ikusmen-arazoak dauzkatenak, erretzaileak, gizarte-arazodunak edo bakarrik bizi direnak areago zaintzea aholkatzen dugu. |
| B |
Oin diabetikoa zaintzeko heziketa ematea aholkatzen dugu, hainbat osagaitan egituratutako heziketa-programa baten barnean, ezagutza hobetzearren, autozainketa sustatzearren eta konplikazio-arriskua murriztearren. |
| B |
Aurrez oinetan ultzera izan arren, deformazio handirik ez daukaten pazienteek ohiko oinetakoak erabil ditzakete (ondo doituak, kalitatezkoak); aldiz, oinetan deformazioak dauzkaten pazienteek oinetako terapeutikoetara jo dezakete. |
| √ |
Profesionalek oin diabetikoak kudeatzeko heziketa sustatu behar da. |
Oin diabetikoko ultzeren tratamendua |
| D |
Oin diabetikoko ultzeretan, ehun nekrotikoak kirurgia bidez kentzea gomendatzen dugu orbaintzea erraztearren. Hidrogel-aposituak desbridatzaile moduan erabiltzea aholkagarria izan daiteke orbaintzea erraztearren. Iskemia larrietan, pazientea bideratzea aholkatzen dugu. |
| A |
Kontaktu osoko ferulak dira aukeratutako gailuak zornatu gabeko oin-ultzera ez-iskemikoak dauzkaten diabetikoen oin-zolen presioa txikitzeko. |
| B |
Beira-zuntzezko ferula finkoak kontaktu osoko feruletarako alternatiba dira, denbora eta langile tekniko gutxiago behar baitituzte. |
| C |
Oin-ultzera diabetikoetan ez dugu gomendtzen ohizko kultiboa egitea, diagnostikorako balio mugatua baitu. |
| DGPC |
Orbaintzen ez diren eta zornatze aktiboaren zantzu klinikoko ultzera aurrerakorrak dauzkaten pazienteek tratamendu antibiotiko sistemikoa hartu beharko lukete. |
| DGPC |
Antibiotikorik erabiltzea erabakiz gero, agertzeko aukera gehien dituzten mikroorganismoak eta erresistentzia lokalen eredua kontuan hartu beharko lirateke, anaerobioak eta aerobioak barnean hartzen dituzten esparru zabaleko antibiotikoak baliatu. |
| DGPC |
Apositoak aukeratzeko orduan, eraginkortasun klinikoaren edo kostu-eraginkortasunaren ebidentzia sendorik egon ezean, kontutan hartu beharko litzateke: profesional sanitarioen esperientzia, pazienteek zer nahiago duten, infekzioaren kokapen, eta kostua. |
| B |
Ikerketa gehiago behar dira oin diabetikoetan zorneak dauzkaten pazienteetan koloniak bultzatzen dituzten faktoreen rola zehazteko. |
12. atala. HEZIKETA DIABETOLOGIKOA |
GALDERAK |
| 32 |
Zein dira 2 DM daukaten pazienteentzako heziketaren helburuak eta edukiak? |
| 33 |
Eragingarria al da 2 DMa daukaten pazienteentzako heziketa? |
| 34 |
Nolakoa izan behar da 2 DM daukaten pazienteentzako heziketa lehen mailako arretan eta arreta espezializatuan? |
| 35 |
Eragingarria al da 2 DM pertsonen autokontrola (ondorengo osagaiak dituela: nork bere pisua, ariketa, autoanalisia, oinen zainketa edo presioa arteriala kontrolatzea)? Nolakoa izan behar da autokontrol-programaren edukia? |
| 36 |
Eragingarria al da autoanalisia 2 DM pazienteentzat, intsulinizatuak edo ez-intsulinizatuak izan? |
GOMENDIOAK |
| A |
Diabetesa daukaten pertsonei heziketa egituratua eskaini beharko litzaieke diagnostikoaren unean eta, gero, era jarraikian, maiztasunez berrikusitako beharrizanen arabera. |
| D |
Ikasketa-tekniken sorta bat erabiltzea aholkatzen dugu, pertsonen lehentasunekin bat etorriz eta ohiko zainketen egunerokotasunean integratuta denboran barrena. |
| B |
Lehen mailako arretako edo arreta espezializatuko lantaldeek pazienteen partaidetza zuzenean sustatzeko programak bultza ditzakete, betiere haiek nahiago dutenari eta haien helburuei lotuta, eta esperientzia pertsonalekin erlazionatutako edukiak dituztela. |
| A |
2 DM daukaten pertsonetan, nork bere gaixotasuna kontrolatzea aholkatu behar dugu, eta pazientearen partaidetza sustatu. |
| B |
Autokontrolaren osagaiak aldakorrak izan daitezke, baina oro har, honakoak gomendatzen ditugu: gaixotasunaren ezagutza (definizioa, diagnostikoa, kontrol onaren garrantzia), dieta- eta farmako-tratamendua, gorputz-ariketa, diabetes-konplikazioei aurre egiteko erak, nork bere oinak zaintzea eta autoanalisia (tratamenduaren egokitzapenak eginda paziente hautatuetan). |
| A |
Nor bere zainketarako talde-heziketa profesional entrenatuek egitea bereziki gomendatzen dugu. |
| D |
Gure ingurunean programa horiek erizaintzak egin ditzan aholkatzen dugu, nola lehen mailako arretan hala arreta espezializatuan. |
| C |
Paziente intsulinizatuan, autoanalisia aholkatzen dugu intsulina-dosiak egokitzeko. |
| D |
Paziente intsulinizatuen autoanalisiaren maiztasuna pazientearen ezaugarrien, heldu beharreko helburuen eta intsulina-motaren mende dago. |
| A |
Intsulinizatu gabeko pazieetan, kontrol metaboliko onargarria badute edo diagnostikatu berriak direnean, ez dugu autoanalisirik gomendatzen. |
| B |
Gluzemiaren kontrol desegokia daukaten paziente hautatuei autoanalisia eskain dakieke jarraipen erregularreko heziketa eta autokontroleko programa egituratu baten barnean. Horretarako, diabetikoaren motibazio-maila, trebetasunak eta lehentasunak, hipogluzemien maiztasuna, hartzen duen medikazio-mota eta kostuak hartu behar dira kontuan. |
| DGPC |
Autoanalisia 2 DM daukaten intsulinizatu gabeko pazienteei eskain dakieke ondorengoetarako: hipogluzemiei buruzko informazioa emateko, medikazioaren edo bizi-estiloen aldaketaren ondoren gluzemia kontrolazeko eta aldibereko gaixotasunetak daudenean gluzemiaren jarraipena egiteko. |
